Wat is een diastema / spleet tussen tanden?
Een diastema is een zichtbare ruimte tussen twee tanden; in de spreektaal ook spleet of tandruimte. Het valt vaak op tussen de bovenste voortanden, maar kan op meer plaatsen voorkomen. Niet elke ruimte betekent ziekte: soms gaat het vooral om uiterlijk; soms spelen bijten, spraak of voedselretentie mee en worden die samen beoordeeld.
Moet elke tandruimte worden behandeld?
Nee. Sommige ruimtes zijn ontwikkelingsgebonden of acceptabel voor de persoon en kunnen worden gevolgd. Ruimtes tijdens melktanden of doorbraak van blijvende tanden zijn niet hetzelfde als een blijvende volwassen spleet. Bij behandeling worden eerst de oorzaak en de mondgezondheid bekeken.
Beoordeling van mogelijke oorzaken
Tijdens het onderzoek worden factoren die tot de ruimte kunnen bijdragen samen beoordeeld:
- Tandgrootte en kaak/boogrelatie: Zijn tanden relatief klein ten opzichte van de kaak, dan kunnen ruimtes ontstaan.
- Stand en beet: Positie of kauwcontact kan een ruimte vergroten of verkleinen.
- Ontbrekende tanden: Buurtanden kunnen verschuiven en een ruimte laten of veranderen.
- Tandvlees en steunweefsel: Tandvleesproblemen of minder botsteun kunnen samenhangen met nieuwe of groter wordende ruimtes.
- Gewoonten: Langdurig zuigen of tongpersen in de kindertijd kan de stand beïnvloeden.
Ook de weefselverbinding tussen de bovenlip en het tandvlees kan tijdens het onderzoek worden bekeken; dat alleen betekent niet dat chirurgie nodig is.
Bonding, orthodontie en porseleinen lamina: kernverschillen
Keuzes hangen af van oorzaak en breedte van de ruimte, vorm van buurtanden en tandvleesgezondheid. Eén methode past niet bij iedereen.
- Orthodontie: Beoogt de ruimte te sluiten door tanden te verplaatsen (bijvoorbeeld beugel of aligners). Zie Orthodontie.
- Composietbonding: Beoogt vorm of schijnbare breedte te veranderen door tandkleurig materiaal toe te voegen, zonder de tand te verplaatsen. Kan bij kleine of geselecteerde ruimtes passen. Zie Composiet bonding (directe composietlamina).
- Porseleinen lamina (geselecteerde gevallen): Een dunne facing kan het uiterlijk verfijnen en een ruimte maskeren. Glazuurpreparatie kan nodig zijn; de verandering geldt als onomkeerbaar. Zie Porseleinen lamina veneer.
Vorm veranderen terwijl de tand blijft staan is een ander plan dan de tand verplaatsen; soms worden stappen gecombineerd. Actieve cariës of tandvleesproblemen gaan voor.
Nieuwe of groter wordende ruimtes
Bij volwassenen kan een nieuwe of groeiende spleet samenhangen met beetverandering, verschuiving na een ontbrekende tand, of tandvlees- en steunproblemen. Bloeding, zwelling, recessie of een gevoel van loszitten vragen om tijdige beoordeling. Die tekenen alleen geven geen diagnose; onderzoek en zo nodig beeldvorming maken het beeld helder.
Nazorg, controles en heropenen
Nazorg hangt af van de gekozen methode. Na orthodontie helpen retainers vaak om te beperken dat tanden opnieuw bewegen en de ruimte heropent. Bij bonding of porseleinen lamina kan materiaal slijten, afbrokkelen of loslaten; controle en reparatie of vervanging kunnen nodig zijn. Hoe goed het resultaat behouden blijft, verschilt met methode, oorzaak van de ruimte en naleving van zorg en controles.
Voor beoordeling: Tandheelkundig onderzoek en consult of een afspraak via Contact. Afdeling: Restauratieve en esthetische tandheelkunde.